Medische review: dr. E. Vermeulen, endocrinoloog, gespecialiseerd in metabole aandoeningen
—
> Boks: Raadpleeg altijd een arts voordat je begint met gewichtsverliesbehandeling. Beide middelen vereisen een recept en medische begeleiding. De informatie in dit artikel is informatief van aard en vervangt geen professioneel medisch advies.
—
Wie in 2024 en 2025 de literatuur over obesitasbehandeling bijhoudt, stuit onvermijdelijk op twee namen: tirzepatide (Mounjaro) en retatrutide. Ze lijken op elkaar, maar het mechanisme verschilt fundamenteel — en dat heeft gevolgen voor effectiviteit, bijwerkingen en de vraag wie welk middel kan overwegen.
Snel overzicht: retatrutide vs mounjaro op hoofdlijnen
| Parameter | Tirzepatide (Mounjaro) | Retatrutide |
|---|---|---|
| Werkingsmechanisme | GIP + GLP-1 dual agonist | GIP + GLP-1 + glucagon triple agonist |
| Gemiddeld gewichtsverlies | ~20-22% lichaamsgewicht (SURMOUNT-1) | ~24% lichaamsgewicht (TRIUMPH-1 fase 2) |
| Registratiestatus (2025) | EMA-goedgekeurd, beschikbaar | Fase 3, nog niet geregistreerd |
| Doseerfrequentie | 1× per week, injectie | 1× per week, injectie |
| Meest voorkomende bijwerkingen | Misselijkheid, diarree, braken | Misselijkheid, diarree, hartfrequentieverhoging |
| Vergoeding (Nederland) | Beperkt, criteria gesteld door verzekeraar | Niet beschikbaar buiten studie |
Tabel 1: Vergelijking kernparameters op basis van SURMOUNT-1 (2022, NEJM, n=2.539) en TRIUMPH-1 fase 2 (2023, NEJM, n=338)
—
Hoe tirzepatide werkt als dual GIP/GLP-1 agonist
Samenvatting: Tirzepatide activeert twee incretinereceptoren tegelijk, wat leidt tot sterk verbeterd gewichtsverlies ten opzichte van enkelvoudige GLP-1-agonisten.
Tirzepatide bindt aan zowel de glucoseafhankelijke insulinotrope peptide (GIP)-receptor als de glucagonachtige peptide-1 (GLP-1)-receptor. GLP-1-activering remt eetlust, vertraagt maagontlediging en stimuleert insulinesecretie. GIP versterkt dit effect en lijkt tegelijkertijd de tolerantie voor de GI-bijwerkingen te verbeteren vergeleken met zuivere GLP-1-agonisten zoals semaglutide.
In SURMOUNT-1 (Jastreboff e.a., 2022, New England Journal of Medicine, n=2.539) bereikte de groep op de hoogste dosering van 15 mg een gemiddeld gewichtsverlies van 22,5% van het uitgangsgewicht na 72 weken. Ter vergelijking: semaglutide 2,4 mg liet in STEP-1 (Wilding e.a., 2021, NEJM, n=1.961) een verlies van 14,9% zien. Het verschil is klinisch relevant.
Mounjaro werd in Europa primair goedgekeurd voor type 2-diabetes, maar in 2023/2024 volgde ook de indicatie voor gewichtsbeheer (onder de naam Zepbound in de VS). De beschikbaarheid in Nederland is nog wisselvallig door productiecapaciteitsproblemen.
- Startdosering: 2,5 mg per week, titratie over 20 weken naar 15 mg
- Bewezen cardiovasculair voordeel in SURPASS-CVOT (Bhatt e.a., 2023, NEJM)
- Toepassing bij HbA1c-reductie: gemiddeld -2,1% bij type 2-diabetes
Bij patiënten met een BMI ≥30, of ≥27 met comorbiditeit, is tirzepatide nu de sterkste beschikbare therapie in de klinische praktijk — tot retatrutide beschikbaar is.
—
Hoe retatrutide werkt als triple GIP/GLP-1/glucagon agonist
Samenvatting: Door een derde receptor toe te voegen — de glucagonreceptor — verhoogt retatrutide het energieverbruik bovenop de eetlustremming.
Retatrutide is een zogenaamde triple agonist: het activeert naast de GIP- en GLP-1-receptor ook de glucagonreceptor. Dat klinkt misschien contra-intuïtief, omdat glucagon normaal gesproken de bloedsuiker verhóógt. Het mechanisme werkt echter anders in de context van vetverbranding: glucagonreceptoractivering stimuleert lipolyse in vetweefsel en verhoogt het basale energieverbruik. Gecombineerd met de eetlustremmende werking van GLP-1 en GIP resulteert dit in een dubbel mechanisme voor negatieve energiebalans.
In TRIUMPH-1, de fase 2-studie gepubliceerd door Jastreboff e.a. in 2023 (NEJM, n=338), behaalde de groep op de hoogste dosis (12 mg) na 48 weken een gemiddeld gewichtsverlies van 24,2% van het lichaamsgewicht. Dat is — bij directe vergelijking van studieontwerp in acht nemend — substantieel hoger dan tirzepatide in vergelijkbare tijdspanne.
Wat het glucagon-effect betekent in de praktijk
Het verhoogde glucagonagonisme verklaart ook een specifieke bijwerking die bij tirzepatide minder prominent aanwezig is: een lichte stijging van de hartfrequentie (gemiddeld +3-5 slagen per minuut bij hogere doseringen). Dit is vergelijkbaar met wat bij semaglutide wordt gezien, maar verdient extra aandacht bij patiënten met bestaande hartritmestoornissen.
Daarnaast is de glucagonreceptoractivering verantwoordelijk voor een grotere vetmassareductie bij behoud van vetvrije massa. Eerste analyses suggereren dat de verhouding vet/spiermassa gunstiger uitvalt dan bij dual agonisten, maar fase 3-data (ACHIEVE-programma, lopend in 2024-2025) moeten dit bevestigen.
Retatrutide bevindt zich anno 2025 nog in fase 3 van klinisch onderzoek. Registratie via de EMA wordt niet voor 2026-2027 verwacht. Buiten studieverband is het middel niet verkrijgbaar.
—
Retatrutide tirzepatide: de klinische verschillen die ertoe doen
Samenvatting: Het verschil in gewichtsverlies is meetbaar, maar de klinische relevantie hangt af van beschikbaarheid, bijwerkingen en individueel risicoprofiel.
Het directe vergelijken van TRIUMPH-1 en SURMOUNT-1 vraagt voorzichtigheid: de studies verschilden in duur (48 vs 72 weken), populatie en doseringstrajecten. Toch biedt een parallelle analyse inzicht.
| Studie | Middel | Duur | n | Gewichtsverlies (hoogste dosis) | Uitval door bijwerkingen |
|---|---|---|---|---|---|
| SURMOUNT-1 (2022) | Tirzepatide 15 mg | 72 weken | 2.539 | 22,5% | 4,3% |
| TRIUMPH-1 fase 2 (2023) | Retatrutide 12 mg | 48 weken | 338 | 24,2% | 7,2% |
De hogere uitval door bijwerkingen bij retatrutide — voornamelijk misselijkheid en braken in de titratiefase — hangt vermoedelijk samen met de extra glucagonactivering en de agressievere titratieprotocollen in de fase 2-studie. Of dat patroon standhoudt in de grotere fase 3-cohorten, is nog onbekend.
Glucagon agonist en het effect op bloedsuikerregulatie
Een punt van aandacht bij retatrutide is de glucagoncomponent bij gebruik door patiënten met type 2-diabetes. Glucagon verhoogt de hepatische glucoseproductie. In de TRIUMPH-1-data bleef de HbA1c-reductie echter vergelijkbaar met tirzepatide (~2%), wat erop wijst dat de GLP-1-gemedieerde insulinestimulatie de glucagoneffecten compenseert. Langetermijndata bij grotere diabetespopulaties ontbreken nog.
—
Wanneer tirzepatide kiezen, wanneer wachten op retatrutide
Samenvatting: Tirzepatide is nu beschikbaar en effectief bewezen; retatrutide is veelbelovender op papier maar klinisch nog niet toegankelijk buiten studie.
Voor de meeste patiënten die vandaag behandeling zoeken, is tirzepatide de logische keuze — simpelweg omdat het het enige van de twee middelen is dat voorgeschreven kan worden. Retatrutide is geen optie buiten gecontroleerde studieopname.
Toch zijn er situaties waarbij het zinvol is om de ontwikkelingen rond retatrutide actief te volgen:
- Patiënten die op tirzepatide onvoldoende respons vertonen (<10% gewichtsverlies na 24 weken op maximale getolereerde dosis)
- Patiënten met ernstige obesitas (BMI ≥40) waarbij een extra 2-5% gewichtsverlies klinisch relevant is voor comorbiditeiten zoals slaapapneu of knieartrose
- Patiënten die deelnemen aan of zich aanmelden voor de ACHIEVE fase 3-studie
Tirzepatide verdient de voorkeur bij:
- Patiënten met type 2-diabetes die ook glycemische controle als behandeldoel hebben
- Patiënten met een lagere drempel voor GI-bijwerkingen, gezien de iets betere tolerabiliteit van tirzepatide in vergelijking met fase 2-data van retatrutide
- Situaties waarbij vergoeding via zorgverzekeraar een rol speelt — tirzepatide heeft in sommige gevallen al een vergoedingstraject
—
Retatrutide superioriteit: wat de data werkelijk zeggen
Samenvatting: Retatrutide toont hogere gewichtsreductie in vroege data, maar directe gerandomiseerde vergelijking met tirzepatide ontbreekt nog.
De vraag of retatrutide “beter” is dan tirzepatide wordt in de medische literatuur bewust voorzichtig beantwoord. Er bestaat geen head-to-head gerandomiseerde studie. Het vergelijken van twee afzonderlijke trials — ook al zijn ze beide gepubliceerd in de NEJM en methodologisch sterk — kent inherente beperkingen door populatieverschillen, studieduur en eindpuntdefinities.
Wat we wél kunnen zeggen op basis van de beschikbare data: retatrutide bereikte in 48 weken een gewichtsverlies dat vergelijkbaar is met of hoger ligt dan tirzepatide in 72 weken. Als dat patroon standhoudt in fase 3, met acceptabel bijwerkingenprofiel, dan vertegenwoordigt retatrutide een klinisch zinvolle stap vooruit.
De farmaceutische industrie ziet dat ook: Eli Lilly, fabrikant van zowel tirzepatide als retatrutide, voert momenteel het ACHIEVE-programma uit met meerdere fase 3-studies gericht op gewichtsbeheer, type 2-diabetes en cardiovasculaire eindpunten. Resultaten worden verwacht in 2025-2026.
Tot die tijd geldt voor de klinische praktijk: tirzepatide is bewezen, beschikbaar en effectief. Retatrutide is veelbelovend maar nog experimenteel.
—
Veelgestelde vragen over retatrutide en Mounjaro
Is retatrutide al beschikbaar in Nederland? Nee. Retatrutide bevindt zich in 2025 nog in fase 3 van klinisch onderzoek. Het is uitsluitend beschikbaar voor deelnemers aan geregistreerde studies. Registratie via de EMA wordt niet voor 2026-2027 verwacht. Aanbiedingen van retatrutide buiten studieverband zijn niet legitiem en mogelijk gevaarlijk.
Wat is het verschil tussen een dual en een triple agonist? Een dual agonist zoals tirzepatide activeert twee receptoren: GIP en GLP-1. Een triple agonist zoals retatrutide voegt daar de glucagonreceptor aan toe. Die derde receptor stimuleert vetverbranding en verhoogt het energieverbruik, wat theoretisch resulteert in groter gewichtsverlies bovenop de eetlustremming die beide middelen delen.
Heeft retatrutide meer bijwerkingen dan tirzepatide? Fase 2-data suggereren een iets hogere uitval door bijwerkingen bij retatrutide (7,2% vs 4,3% bij tirzepatide), hoofdzakelijk door misselijkheid en braken. Daarnaast werd een lichte verhoging van de hartfrequentie waargenomen, gekoppeld aan de glucagonactivering. Of dit significant verschil uitmaakt in fase 3-populaties, is nog niet bevestigd.
Werkt tirzepatide ook bij mensen zonder diabetes? Ja. SURMOUNT-1 includeerde uitsluitend mensen met obesitas zonder type 2-diabetes. Het gemiddelde gewichtsverlies van 22,5% bij 15 mg laat zien dat het werkingsmechanisme van tirzepatide niet afhankelijk is van een diabetische metabole context. In Nederland verloopt vergoeding voor de gewichtsindica tie wel via strikte criteria.
Wanneer wordt retatrutide verwacht op de markt? Op basis van het ACHIEVE-programma en de gebruikelijke doorlooptijden voor fase 3-studies en regulatoire beoordelingen wordt een EMA-aanvraag niet voor 2026 verwacht. Marktintroductie in Europa zou daarna nog 12-18 maanden kunnen vergen. Actuele studiestatus is te raadplegen via clinicaltrials.gov.
Kan ik van tirzepatide overstappen naar retatrutide zodra het beschikbaar is? Dat is een beslissing die uitsluitend door een arts gemaakt kan worden op basis van jouw respons op tirzepatide, je gezondheidsstatus en de dan geldende indicatiestellingen van retatrutide. Overlap in mechanisme maakt voorzichtige titratie bij overstap noodzakelijk om cumulatieve GI-belasting te vermijden.
